Als je iets nog niet beheerst kan je jezelf flink op je kop zitten. Vaak heb je dan last van de onnodige uitvergroting. Hoe werkt dat eigenlijk? En wat helpt daartegen?

Voor me liggen proeven van een natuurboek dat ik aan het maken ben samen met dichteres W. Ik ben dit keer niet de schrijfster van het boek, zoals ik gewend ben, maar ik maak illustraties bij haar gedichten. Het boek bestaat uit heel veel beeld en ik probeer het alvast vorm te geven. Zo kunnen we het boek beter presenteren bij een uitgever.
De eerste bladzijden zijn gelukt, heb ik het idee, maar nu ben ik vastgelopen. De inhoudsopgave is te lastig voor me. Moeten de letters rood? Of toch zwart? Moeten de woorden en bladzijdenummers in één lange rij? Of in vier rijtjes naast elkaar? Niks werkt naar mijn zin en ik zie de oplossing niet.

‘’Ik kan dit niet’’, schiet het door mijn hoofd. De volgende zin dient zich ook al aan: ‘’Ik doe iets wat boven mijn macht ligt.’’ En nu de kurk van de fles is weet ik nog veel meer zinnen. ‘’Wie denk ik wel dat ik ben, zomaar gaan vormgeven. Het gaat nooit lukken.’’ De zinnen volgen elkaar op met groot gemak: ‘’De illustraties zijn natuurlijk ook niks. Ik dacht dat het geschikt was voor publiek, maar dat heb ik me vast in mijn hoofd gehaald. Ik ben megalomaan bezig. Ik heb helemaal geen kunstacademie gedaan!’’ In no time weet ik alles waar ik veel plezier in had tot de prullenbak te degraderen.

Het is al bijna af

Een paar dagen later laat ik het project in een impuls zien aan een vriendin met kijk op vormgeving. Ik mompel gefrustreerd dat ik er helemaal niet uit kom. Ze kijkt me verbaasd aan en zegt: ‘’Joh, het is al bijna klaar!‘’ Nu is het mijn beurt om verbaasd te zijn. Ze kijkt nog even peinzend naar de pagina’s en constateert dan: ‘’Oh, ik zou daar helemaal geen inhoudsopgave neerzetten. Ik zou hem lekker achterin doen.’’ Binnen een paar minuten brengt ze een onmogelijk project weer terug naar een paar feiten die ik even niet wist op te lossen. Feiten waar je gewoon nuchter naar kan kijken, die een ingeving vragen, een oplossing, een analyse, waarna je weer verder kunt. Meer is het niet.

Onnodige gedachten

Ik ben met beide benen in de valkuil van de onnodige uitvergroting gestapt. Het kan gebeuren met elk creatief genre, zeker ook met schrijven. Er lukt één ding niet, en vervolgens komt er een lawine van gedachten op gang die de obstakels uitvergroot tot de overtuiging dat NIKS lukt en dat je er beter mee kunt stoppen. Het is de beruchte fixed mindset. Iets leren of ontwikkelen hoort bij de fixed mindset niet tot de mogelijkheden. De situatie is zoals hij is en kan nooit meer anders (beter) worden. Toch is alleen de constatering dat het even niet lukt een nuttige en feitelijke vaststelling. Alle andere gedachtes die daarop volgen zijn onnodige en saboterende gedachten.

Nadat de vriendin had meegekeken voelde ik de moed weer terugkeren. En het plezier. Het was een kwestie van even goed kijken, hulp vragen, oplossingen verkennen en aanvaarden dat iets soms tijd nodig heeft. Leren is heel erg leuk én doet soms een beetje zeer. Geeft niks, als je het maar niet groter maakt dan het is.

Foto: via Unsplash Markus Winkler, bewerking Heleen

***
Wil jij iets zeggen over dit blog? Welkom bij de comments: